سيد عبد الحسين طيب

كلم الطيب 74

كلم الطيب در تقرير عقايد اسلام ( فارسى )

توقيفى است - يعنى - اطلاق آنها بر خداوند بايد از طريق شرع وارد شده باشد و چون در شرع مطهّر اطلاق لذت بر حقتعالى نشده ، لذا اطلاق آن بر وى جايز نيست اگر چه در نظر عقل روا باشد چه ممكن است داراى جهات ناروائى باشد كه براى ما نامعلوم است . و اين جواب در حقيقت تسليم بقول آنها است و اختلاف در لفظ است . و تحقيق در جواب اينست كه در مفهوم لذت يك امر زائدى و حدوث يك حالت وجدى مأخوذ است كه بر لذت‌برنده عارض مىشود و خداوند محل حوادث نيست . لكن اگر طورى معنى شود كه اين محظور لازم نيايد مانعى ندارد و در اصطلاح مشاحت و نزاعى نيست . خداوند با چيزى متحد نميشود : يكى ديگر از امورى كه بر نفى جسميت مترتب است اين ستكه خداوند با چيزى متحد نميشود و اتحاد يكى شدن دو يا چند چيز است و آن يا صورى است يا حقيقى . اتحاد صورى عبارت از اينست كه دو يا چند چيز در اثر تركيب يا امتزاج در ظاهر بيك چيز تبديل شوند اگر چه در حقيقت و واقع يك چيز نباشند مانند تركيبات شيميائى و برخى امتزاجات مثل تبديل اكسيژن و هيدروژن به آب و تبديل سركه و انگبين بسركنگبين . و اين معنى دربارهء واجب الوجود محال است براى اينكه لازمه آن تركيب است و خداوند مركب نيست چنانچه در نفى تركيب گذشت . و اتحاد حقيقى آنست كه دو موجودى كه مغاير يكديگرند يك موجود شوند چنانچه نصارى قائلند كه خداوند با عيسى و روح القدس يكى است و مثل اهل غلو ( نصيريه ) كه معتقد شدند خداوند با على متحد گرديد و چون طايفهء از صوفيه كه ميگويند : حقتعالى با عرفاء متحد شده است . و اين معنى اصلا معقول و متصور نيست تا بتوان آن را تصديق يا رد نمود